Waar elk getal vandaan komt

Hoe de cijfers ontstaan

Bemonstering

Elke plaats, elk monument en elke top wordt beoordeeld op de eigen coördinaten. Temperatuur, neerslag en bewolking komen uit de rastercel van 1 km van CHELSA waarin het punt ligt. De temperatuur en neerslag van CHELSA lopen door over de kustlijn heen; als een kustpunt buiten het landraster van de bewolking valt, middelen we de dichtstbijzijnde landcellen in een venster van 7 × 7 cellen. Bergtoppen gebruiken de cel eromheen, die representatief is voor het topgebied; op spitse toppen is het hoogste punt meestal iets kouder dan het celgemiddelde.

Correctie van maxima en minima met stations

De gemiddelde dagmaxima van CHELSA liggen in een groot deel van Europa en de Verenigde Staten lager dan de metingen op stations: in juli gemiddeld 1,6 °C op de stations in onze Europese landen en 0,9 °C in de Verenigde Staten. Daarom vergelijken we CHELSA met de gemiddelden 1991–2020 van ongeveer 13.300 stations (waaronder de nationale klimatologische meetnetten van Duitsland, Oostenrijk, Zwitserland, Frankrijk, Nederland, het Verenigd Koninkrijk, Ierland en Spanje, plus regionale meetnetten in Italië en Spanje) en brengen we de afwijking van elk station over op de plaatsen en toppen in de buurt. Dichterbij gelegen stations wegen zwaarder, stations op een heel andere hoogte veel minder; een station telt ook weinig mee als zijn rasterwaarde duidelijk afwijkt van die van de plaats (zo maakt de door de zee afgekoelde cel van een eilandstation de steden op het vasteland niet warmer), en de correctie loopt geleidelijk af tot nul op 150 km; plaatsen die ver van elk station liggen, houden de waarde van CHELSA. Als we elk station om beurten weglaten en uit de andere schatten, daalt de typische fout in juli van 1,5 °C naar 0,6 °C. De nationale en regionale meetnetten tellen vooral in steden en dalen: op hun 4500 stations daalt de resterende fout in juli van 0,82 °C (met alleen de synoptische stations) naar 0,59 °C, in Italië van 1,22 °C naar 0,68 °C en in Spanje van 1,15 °C naar 0,84 °C. De reeksen van Emilia-Romagna beginnen in 2006 en die van Baskenland eindigen in 2015, zodat hun gemiddelden iets naar een warmer of koeler deel van 1991–2020 overhellen. Omdat de stationswaarden 1991–2020 beslaan, weerspiegelen de gecorrigeerde waarden deze recentere periode. De nachtminima worden op dezelfde manier gecorrigeerd; in de Verenigde Staten, waar de nachten van CHELSA ongeveer 1,8 °C te warm zijn, daalt de typische fout van ongeveer 2 °C naar minder dan 1 °C. Als een station geen kant-en-klaar gemiddelde 1991–2020 heeft (bijvoorbeeld Porto, Faro of de Azoren), middelen we zijn maandgegevens over 1991–2020 als die minstens tien jaar beslaan. Op lage eilanden en kusten bestaat de cel van CHELSA grotendeels uit zee en kan die 's zomers enkele graden te koel zijn (Zakynthos in juli: +7,9 °C); daar accepteren we afwijkingen tot 8 °C, tegen 6 °C elders.

Maandscore

De score voor bezienswaardigheden (0 tot 100) heeft drie onderdelen: temperatuurcomfort (42%), het hoogst bij gemiddelde maxima tussen 18 °C en 25 °C en nul bij 10 °C en bij 35 °C; droge dagen (33%), berekend als 1 − regendagen ÷ 14 (of 1 − neerslag ÷ 120 mm als de regendagen ontbreken); en heldere lucht (25%), berekend als (90 − bewolking in %) ÷ 60, begrensd tussen 0 en 1.

De strandscore beoordeelt maxima tussen 25 °C en 31 °C (35%), een zeewatertemperatuur tussen 21 °C en 28 °C (25%), droge dagen (25%) en heldere lucht (15%). Hij wordt alleen berekend waar de zeewatertemperatuur bekend is. De beste maanden van een plaats zijn de drie maanden met de hoogste score.

Klimaattype

De Köppen-Geiger-klasse wordt uit dezelfde maandwaarden berekend, met de gangbare grenzen (variant van Peel et al., 2007, met de grens van 0 °C tussen gematigde en landklimaten).

Vergelijkbaar klimaat

Plaatsen worden vergeleken op de twaalf maandelijkse maxima en minima en de bewolking. We tonen de meest vergelijkbare plaatsen op minstens 150 km afstand, met een gelijkenispercentage dat uit de gemiddelde kwadratische afwijking volgt.

Welke plaatsen een pagina krijgen

Een plaats krijgt een pagina als er minstens 1000 mensen wonen (of 300 met een encyclopedieartikel, of als het een gedocumenteerd dorp is met een foto en een monument of top in de buurt) en als er genoeg gegevens zijn: inwonertal, foto, monumenten of toppen in de buurt, of een luchthaven binnen 100 km. Klimaatgidsen en maandpagina's zijn er voor de plaatsen die reizigers het meest raadplegen: steden met meer dan 50.000 inwoners en daarnaast goed gedocumenteerde stadjes en badplaatsen. Monumenten moeten een officiële beschermde status hebben, een foto en minstens één gegeven met bron, zoals de datering, de architect of de stijl (gedocumenteerde werelderfgoedlocaties staan er altijd in). Op het Europese vasteland zijn ook monumenten opgenomen die alleen op de Wikipedia van hun eigen land beschreven worden; sommige namen staan daarom in de taal van dat land. Meren, watervallen, gletsjers, nationale parken en berghutten hebben een naam nodig en daarnaast een encyclopedieartikel of een foto met gedocumenteerde afmetingen of hoogte; oppervlakten en hoogtes worden naar dezelfde eenheden omgerekend en verdwenen meren vallen af. Bergen hebben klimaatgegevens nodig en een artikel, een foto of 300 m prominentie.

Namen in het Nederlands

De Nederlandse editie noemt een plaats bij de Nederlandse naam als de Nederlandstalige Wikipedia een artikel over precies die plaats onder die naam heeft (Parijs, Londen, Genève, München, Keulen). Verschilt de naam alleen in spelling, of gaat het artikel over een bestuurlijk gebied in plaats van de plaats zelf, dan blijft de plaatselijke naam staan. Monumenten, bergen en meren krijgen het Nederlandse label van Wikidata of de titel van het artikel op de Nederlandstalige Wikipedia, als die er is. Diersoorten krijgen de naam waarmee hun artikel op de Nederlandstalige Wikipedia begint («De wilde eend (Anas platyrhynchos) is…»), of anders hun Nederlandse label of een Nederlandse soortnaam uit Wikidata. Anders houden monumenten, bergen en meren de naam die in hun eigen land wordt gebruikt, uit de Wikipedia of Wikidata in de plaatselijke taal («Zeughaus am Hohen Ufer», «Église Saint-Adrien de Caveirac», «Iglesia de San Antón»), en geen Engelse vertaling; diersoorten hun wetenschappelijke naam. Niets wordt automatisch vertaald.

Daglengte

Zonsopkomst, zonsondergang en daglengte berekenen we zelf met het zonnestandsalgoritme van de NOAA, voor de 15e van elke maand, met de officiële zenithoek van 90,833°.

Bergen: sneeuw en nulgradengrens

Sneeuwmaanden zijn maanden waarin de gemiddelde temperatuur op de top niet boven +1 °C uitkomt en er minstens 10 mm neerslag valt. De gemiddelde hoogte van de nulgradengrens wordt geschat uit de gemiddelde maandtemperatuur op de top, met een standaardgradiënt van 6,5 °C per kilometer. Isolatie is de afstand tot de dichtstbijzijnde hogere top in de atlas; boven 300 km blijft de waarde leeg, omdat een hogere top buiten onze landen dichterbij kan liggen.

Wilde dieren

Per land kiezen we de vaakst waargenomen soorten van elke groep en tellen we de gepubliceerde waarnemingen per maand. De maanden met de meeste waarnemingen gelden als de beste tijd om ze te zien. Deze cijfers zeggen iets over de dieren én over de mensen die ze melden: vakantiemaanden kunnen daardoor oververtegenwoordigd zijn.

Routes: verloop, hoogteprofiel en looptijd

Het verloop van elke route stellen we samen uit de OpenStreetMap-wegen, langs hun gedeelde eindpunten; heeft de gekarteerde route een gat, dan worden de stukken verbonden en telt het gat niet mee in de lengte. De twee Portugese pelgrimsroutes naar Santiago zijn in veel losse stukken gekarteerd; hun verloop zoeken we daarom via de wegen van alle Portugese Camino-routes, langs de plaatsen waar elke route om bekendstaat. De hoogtes komen uit het Copernicus DEM GLO-30, elke 20 m uitgelezen en gladgestreken met een lopende mediaan over drie punten; stijgen en dalen tellen alleen veranderingen van meer dan 2 m. Vergeleken met 890 officiële Zwitserse etappes week het stijgen met een mediaan van 7,7% af.

De looptijd volgt DIN 33466: 4 km per uur op vlak terrein, 300 m per uur stijgen en 500 m dalen; de grootste van de twee tijden, horizontaal of verticaal, plus de helft van de kleinste, zonder pauzes. Officiële Zwitserse routes tonen hun officiële looptijd en hoogteverschil. Voor fietsroutes rekenen we met een rustige 16 km per uur plus 8 minuten per 100 m klimmen.

Routes: moeilijkheid, conditie en maanden

De technische moeilijkheid volgt de SAC-wandelschaal (T1–T6): de hoogste graad die in OpenStreetMap op minstens 5% van de route staat of, in Zwitserland, de officiële padcategorie (wandelpad T1, bergwandelpad T2 of T3, alpien pad T4). De conditie combineert tijd en stijgen: makkelijk onder 2 uur en 300 m stijgen, gemiddeld onder 4,5 uur en 800 m, zwaar onder 7 uur en 1400 m, daarboven zeer zwaar; meer dan 10 uur lopen geldt als meerdaagse route.

Elke maand beoordelen we met het klimaat op het hoogste punt van de route: de dichtstbijzijnde plaats of top uit de atlas met klimaatgegevens, omgerekend naar die hoogte met 6,5 °C per kilometer. Een maand is goed als het gemiddelde maximum tussen 8 en 26 °C ligt en de maand niet natter is dan de mediane maand van de route; goed maar natter als alleen de neerslag hoger is; te doen bij maxima van 3–8 °C of 26–30 °C; anders ongeschikt. Op routes die boven 1800 m komen, kunnen door sneeuw alleen juni tot en met oktober goed zijn.

Voorgestelde etappes op de Camino de Santiago

De Camino kent geen vaste dagetappes. We knippen elke route op plaatsen binnen 1 km ervan die in OpenStreetMap een albergue of hostel hebben of minstens 1000 inwoners tellen (GeoNames), met zo'n 23 km per dag als doel en tussen 18 en 28 km waar de plaatsen dat toelaten; elke 300 m klimmen telt als een extra kilometer, en grotere plaatsen hebben de voorkeur als eindpunt van een etappe.

Richting, land en lijsten

Een route loopt zoals haar begin- en eindpunt in OpenStreetMap (of start en eindpunt bij Wanderland) aangeven; anders begint ze aan het uiteinde bij de bekendere plaats, een station, een halte of een parkeerplaats. Haar land is het land waar het grootste deel van de route ligt. De wandelingen van een plaats zijn de wandelroutes die binnen 10 km beginnen of binnen 3 km langskomen; die van een park of meer zijn de routes die eraan gekoppeld zijn.

De foto's op routepagina's zijn de atlasfoto's van de toppen, hutten, meren, watervallen, bezienswaardigheden en plaatsen waar de route langs komt; zijn het er minder dan drie, dan komen er bestanden van Wikimedia Commons bij die binnen 200 m van de route zijn gemaakt, na dezelfde licentie- en kwaliteitscontrole. Hoogstens acht per route, verspreid over het traject.

Welke routes worden geïndexeerd

Elke route met een naam heeft een pagina. Zoekmachines vragen we die alleen te indexeren als de route minstens 3 km lang is (fietsroutes 10 km, etappes 5 km), het verloop geen echte gaten heeft en er minstens twee van deze kenmerken gelden: een officieel, nationaal of regionaal netwerk; een vermelding in Wikidata of Wikipedia; foto's; minstens drie plaatsen, toppen, bezienswaardigheden of natuurgebieden uit de atlas onderweg; een start binnen 3 km van een plaats met een eigen pagina. De lijst van een plaats heeft minstens vijf zulke routes nodig, die van een park of meer minstens drie. GPX-bestanden bevatten het verloop, onze hoogtes en de drinkwaterpunten en hutten onderweg. Voor de Franse GR®-paden is er geen GPX-download, omdat de Fédération française de la randonnée pédestre hun tracks zelf beheert.

Eenheden

De Nederlandse editie toont alle waarden in metrische eenheden en in °C, ook voor de Verenigde Staten. Getallen volgen het Nederlandse gebruik (1.234,5).